Kiespijn: wat te doen en wanneer is het spoed?

Kiespijn: wat te doen en wanneer is het spoed?

Heb je kiespijn, dan wil je waarschijnlijk vooral weten wat je nu kunt doen. Koelen en zo nodig pijnstilling kunnen de klachten tijdelijk verminderen, maar lossen de tandheelkundige oorzaak niet op.

Maak daarom bij aanhoudende of terugkerende kiespijn een afspraak bij de tandarts. Bij zeer hevige pijn, snel toenemende klachten of zwelling kan snellere beoordeling nodig zijn.

Bij kiespijn hoef je zelf geen diagnose te stellen. Het belangrijkste is dat je weet wat je tijdelijk veilig kunt doen, wanneer je sneller hulp nodig hebt en dat minder pijn niet automatisch betekent dat de oorzaak verdwenen is.

Heb je nu kiespijn? Doe dit

Bij kiespijn kun je de volgende stappen nemen:

1. Maak een afspraak bij de tandarts.
2. Ontzie de pijnlijke kies tijdens het kauwen.
3. Koel eventueel de buitenzijde van de wang.
4. Gebruik zo nodig paracetamol volgens de bijsluiter, wanneer dit voor jou geschikt is.
5. Let op klachten waarvoor snellere beoordeling nodig is, zoals zeer hevige pijn, zwelling of koorts.

Pijnstilling kan kiespijn tijdelijk verminderen, maar behandelt de onderliggende oorzaak niet.

Wat kun je zelf doen tegen kiespijn?

Totdat je bij de tandarts terechtkunt, kun je proberen de klachten tijdelijk draaglijker te maken.

Ontzie de pijnlijke kies

Doet bijten of kauwen pijn? Probeer dan tijdelijk niet hard op de pijnlijke zijde te kauwen.

Test de kies niet steeds opnieuw door er hard op te bijten. Daarmee kun je zelf niet betrouwbaar vaststellen wat de oorzaak is.

Koel eventueel de wang

Iets kouds tegen de buitenzijde van de wang kan tijdelijk verlichting geven.

Leg extreme kou niet langdurig rechtstreeks op de huid en houd ijs niet direct tegen de pijnlijke kies.

Gebruik zo nodig pijnstilling

Paracetamol kan volgens de aanwijzingen in de bijsluiter worden gebruikt wanneer dit voor jou geschikt is.

Twijfel je of je een pijnstiller mag gebruiken, bijvoorbeeld vanwege andere medicijnen of een medische aandoening, vraag dan advies aan je apotheek, arts of tandarts.

Laat de oorzaak onderzoeken

Dat de pijn na een pijnstiller vermindert, betekent niet dat de oorzaak verdwenen is.

Een pijnstiller kan de pijn beïnvloeden, maar herstelt bijvoorbeeld geen gaatje, scheur of ander tandheelkundig probleem.

Wanneer is kiespijn spoed?

Niet iedere kiespijn is direct een tandheelkundig spoedgeval.

Snellere beoordeling kan wel nodig zijn bij bijvoorbeeld:

• zeer hevige kiespijn;
• snel toenemende pijn;
• pijn die ondanks pijnstilling moeilijk beheersbaar blijft;
• duidelijke of toenemende zwelling;
• ernstig tandletsel;
• een losse of afgebroken tand;
• klachten waardoor slapen, eten of normaal functioneren nauwelijks lukt.

De ernst van de pijn vertelt niet automatisch welke behandeling nodig is. De tandarts of spoeddienst beoordeelt via triage hoe snel je gezien moet worden.

Heb je ernstige pijn of een tandheelkundig spoedgeval? Bel Dental Care Utrecht bij voorkeur vóór 09:00 uur, zodat de praktijk kan beoordelen wat nodig is en je waar mogelijk nog dezelfde dag kan helpen.

Buiten openingstijden kun je gebruikmaken van de spoeddienst.

Lees ook wat je moet doen bij een spoedgeval.

Wat als je naast kiespijn een dikke wang hebt?

Bij zwelling is het belangrijk om ook op andere klachten te letten.

Kiespijn zonder alarmsymptomen

Neem contact op met de tandarts om de oorzaak te laten onderzoeken.

Dikke wang en koorts

Heb je een dikke wang en koorts, neem dan contact op met de huisarts.

Zwelling met slikproblemen

Heb je door zwelling moeite met slikken, neem dan direct contact op met een arts of huisartsenpost voor beoordeling.

Ernstige ademhalingsproblemen

Bij ernstige ademhalingsproblemen of levensgevaar bel je 112.

Wat kun je doen bij kiespijn in de avond, nacht of het weekend?

Kiespijn kan extra hinderlijk zijn wanneer de gewone praktijk gesloten is.

Is de pijn vervelend maar beheersbaar?

Ontzie de kies, koel eventueel de wang en gebruik zo nodig paracetamol volgens de bijsluiter wanneer dit voor jou geschikt is.

Neem contact op met de tandarts zodra de praktijk bereikbaar is.

Is de pijn zeer hevig of neemt deze snel toe?

Bekijk de tandheelkundige spoedroute en neem contact op wanneer snelle triage nodig is.

Heb je daarnaast zwelling, koorts of slikproblemen?

Bij een dikke wang met koorts neem je contact op met de huisarts. Bij slikproblemen door zwelling is directe medische beoordeling nodig.

Nachtelijke kiespijn zegt op zichzelf niet wat de diagnose is. Hevige pijn waardoor slapen nauwelijks mogelijk is, kan wel reden zijn om sneller contact op te nemen.

Wat kun je beter niet doen als je kiespijn hebt

Gebruik niet meer pijnstilling dan aangegeven

Volg de aanwijzingen in de bijsluiter. Neem niet zelfstandig steeds meer pijnstilling omdat de kiespijn aanhoudt.

Prik een zwelling niet zelf open

Probeer een zwelling in de mond of aan de wang niet zelf leeg te drukken of open te prikken.

Stel tandheelkundig onderzoek niet langdurig uit

Een huismiddel of pijnstiller kan tijdelijk verlichting geven, maar behandelt de oorzaak niet.

Wanneer kiespijn blijft bestaan, terugkomt of duidelijk toeneemt, is tandheelkundig onderzoek nodig.

Waardoor kan kiespijn ontstaan?

Kiespijn kan verschillende oorzaken hebben. Het hoeft niet automatisch om een probleem van de tandzenuw of het wortelkanaal te gaan.

Cariës of een gaatje

Bij cariës raakt tandweefsel aangetast. Naarmate een gaatje dieper wordt, kan de kies gevoeliger worden en kan ook de pulpa betrokken raken.

Een probleem van de pulpa

Binnen in een kies bevindt zich de pulpa. Dit is levend weefsel met onder andere zenuwvezels en bloedvaten.

Diepe cariës, beschadiging of tandletsel kan dit weefsel irriteren of beschadigen.

Een geïnfecteerd wortelkanaal

Wanneer pulpaweefsel afsterft en bacteriën aanwezig zijn in het wortelkanaalsysteem, kan een infectie ontstaan.

Vanuit het wortelkanaal kan vervolgens ook een ontstekingsreactie rond de wortel ontstaan.

Een scheur of afgebroken kies

Een scheur of breuk kan onder andere pijn tijdens bijten veroorzaken.

Is er zichtbaar een deel van de kies afgebroken? Lees dan onze aparte informatie over een afgebroken kies.

Een vulling, kroon of andere restauratie

Een eerder behandelde kies kan opnieuw klachten geven.

Dat betekent niet automatisch dat de bestaande restauratie de oorzaak is. Onderzoek moet uitwijzen waar de pijn vandaan komt.

Tandvlees of een verstandskies

Pijn die als kiespijn wordt ervaren, kan ook uit het tandvlees of omliggende weefsels komen.

Ook een verstandskies kan klachten veroorzaken.

Pijn uit een andere structuur

De kies die pijn lijkt te doen, is niet altijd de werkelijke pijnbron.

Pijn kan bijvoorbeeld afkomstig zijn van:

• een andere tand of kies;
• kauwspieren;
• het kaakgewricht;
• overbelasting door knarsen of klemmen;
• in bepaalde situaties de bijholten.

Kun je aan de kiespijn voelen wat de oorzaak is?

Niet betrouwbaar.

Het pijnpatroon kan de tandarts wel informatie geven. Er kan bijvoorbeeld worden gevraagd of de pijn:

• spontaan ontstaat;
• kloppend of zeurend is;
• optreedt bij koud of warm;
• blijft aanhouden nadat de prikkel verdwenen is;
• ontstaat tijdens bijten;
• je 's nachts wakker houdt.

Geen van deze kenmerken bewijst op zichzelf wat de oorzaak is.

Spontane, kloppende of nachtelijke kiespijn kan belangrijke informatie geven, maar bewijst niet dat een wortelkanaalbehandeling nodig is.

Wat als de kiespijn ineens verdwijnt?

Dat de pijn afneemt of verdwijnt, betekent niet automatisch dat de kies genezen is.

Bij ernstige schade kan pulpaweefsel afsterven. De pijn kan daardoor veranderen of verminderen, terwijl een probleem in het wortelkanaalsysteem kan blijven bestaan.

Later kan rondom de wortel een ontstekingsreactie ontstaan.

Is eerdere hevige kiespijn ineens verdwenen? Ga er niet automatisch vanuit dat het probleem opgelost is.

Laat de oorzaak alsnog beoordelen.

Waarom zegt de hoeveelheid pijn niet welke behandeling nodig is?

Een zeer pijnlijke kies heeft niet automatisch een wortelkanaalbehandeling nodig.

Andersom kan een kies met ernstig beschadigd of afgestorven pulpaweefsel tijdelijk weinig klachten geven.

Voor de behandelkeuze kijkt de tandarts bijvoorbeeld naar:

• de oorzaak van de klacht;
• de toestand van de pulpa;
• de toestand van het wortelkanaalsysteem;
• eventuele schade aan de tand of wortel;
• hoeveel gezond tandweefsel resteert;
• of de kies verantwoord kan worden hersteld.

De hevigheid van de pijn bepaalt niet welke behandeling nodig is. De behandeling wordt gekozen op basis van de diagnose en de herstelbaarheid van de kies.

Hoe onderzoekt de tandarts de oorzaak van kiespijn?

De oorzaak wordt meestal niet vastgesteld op basis van één symptoom of één test.

Vragen over de pijn

De tandarts kan bijvoorbeeld vragen:

• wanneer de klacht begonnen is;
• of de pijn spontaan ontstaat;
• hoe de kies reageert op koud of warm;
• of bijten pijn doet;
• hoelang pijn na een prikkel blijft bestaan;
• of de klachten veranderen;
• of je goed kunt aanwijzen welke kies pijn doet.

Onderzoek van de kies en omliggende tanden

Er kan worden gekeken naar onder andere:

• cariës;
• scheuren of breuken;
• bestaande restauraties;
• tandvlees;
• omliggende tanden en kiezen;
• de manier waarop je dichtbijt.

Tests van de pulpa

Wanneer dat relevant is, kan de tandarts onderzoeken hoe de kies en omliggende tanden op bepaalde prikkels reageren.

Een test geeft informatie over de reactie van de kies, maar bepaalt niet op zichzelf de diagnose.

Röntgenonderzoek

Zo nodig kan een röntgenfoto informatie geven over onder andere de wortels en het omliggende bot.

Een röntgenfoto kan belangrijke informatie geven, maar is één onderdeel van het onderzoek. De tandarts combineert de foto met je klachten en klinische tests.

Daarom kan het voorkomen dat de oorzaak van kiespijn niet met één enkele test direct duidelijk is.

Welke behandeling kan nodig zijn bij kiespijn?

Dat hangt af van de oorzaak.

Een restauratieve behandeling

Bij bijvoorbeeld cariës of een probleem aan een bestaande restauratie kan herstel van de kies nodig zijn.

Behandeling van de pulpa of wortelkanalen

Wanneer onderzoek laat zien dat de pulpa niet meer kan herstellen of dat het wortelkanaalsysteem geïnfecteerd is, kan endodontische behandeling nodig zijn.

Een andere tandheelkundige behandeling

Bij bijvoorbeeld tandvleesproblemen, een verstandskies, scheur of overbelasting kan een andere aanpak nodig zijn.

De kies trekken

Een pijnlijke kies hoeft niet automatisch te worden getrokken.

Trekken kan worden overwogen wanneer behoud van de kies technisch niet haalbaar of niet verantwoord is.

Lees meer over de afweging tussen wortelkanaalbehandeling of kies trekken.

Wanneer kan een wortelkanaalbehandeling nodig zijn?

Een wortelkanaalbehandeling kan nodig zijn wanneer uit onderzoek blijkt dat de pulpa niet meer kan herstellen of wanneer het wortelkanaalsysteem geïnfecteerd is.

Bij de behandeling wordt het wortelkanaalsysteem gereinigd en behandeld met als doel de kies, wanneer dat verantwoord is, te behouden.

Ernstige kiespijn alleen is hiervoor geen diagnose.

Ook kloppende pijn, nachtelijke pijn of gevoeligheid voor koud en warm betekent niet automatisch dat een wortelkanaalbehandeling nodig is.

Bij de behandelkeuze wordt ook gekeken naar:

• hoeveel gezond tandweefsel nog aanwezig is;
• of de kies goed kan worden hersteld;
• de toestand van de wortel;
• de omliggende weefsels;
• de verwachte prognose.

Wat moet je doen bij jouw kiespijn?

Kiespijn die blijft of terugkomt
Maak een afspraak bij de tandarts om de oorzaak te laten onderzoeken.

Pijn bij koud, warm of bijten
Laat de klacht beoordelen. Het pijnpatroon alleen vertelt niet welke diagnose aanwezig is.

Kloppende of nachtelijke kiespijn
Maak een afspraak om de oorzaak te laten onderzoeken. Het karakter van de pijn bepaalt niet zelfstandig welke behandeling nodig is.

Zeer hevige of snel toenemende pijn
Neem snel contact op voor tandheelkundige triage.

Ernstige pijn buiten openingstijden
Bekijk de spoedroute en neem contact op met de spoeddienst wanneer tandheelkundige triage nodig is.

Dikke wang met koorts
Neem contact op met de huisarts.

Zwelling met slikproblemen
Neem direct contact op met een arts of huisartsenpost.

Ernstige ademhalingsproblemen of levensgevaar
Bel 112.

Eerdere hevige kiespijn die ineens is verdwenen
Ga er niet automatisch vanuit dat de kies genezen is. Laat de oorzaak alsnog beoordelen.

Veelgestelde vragen over kiespijn

Wat helpt direct tegen kiespijn?

Koelen aan de buitenzijde van de wang en zo nodig paracetamol volgens de bijsluiter kunnen tijdelijk verlichting geven. De oorzaak van de pijn moet echter tandheelkundig worden onderzocht.

Hoe lang kun je met kiespijn blijven lopen?

Blijvende of terugkerende kiespijn is een reden om een afspraak bij de tandarts te maken. Er is geen vaste termijn die voor iedere oorzaak veilig is. Bij zeer hevige, snel toenemende pijn of zwelling kan snellere beoordeling nodig zijn.

Wanneer is kiespijn spoed?

Bij zeer hevige of snel toenemende pijn, duidelijke zwelling, ernstig tandletsel of pijn die ondanks pijnstilling moeilijk beheersbaar blijft, kan snelle tandheelkundige triage nodig zijn. De tandarts of spoeddienst bepaalt hoe snel je gezien moet worden.

Wat kan ik doen tegen kiespijn 's nachts?

Ontzie de pijnlijke kies, koel eventueel de wang en gebruik zo nodig paracetamol volgens de bijsluiter wanneer dit voor jou geschikt is. Bij ernstige of snel toenemende klachten kun je de tandheelkundige spoedroute gebruiken.

Mag ik paracetamol nemen bij kiespijn?

Paracetamol kan volgens de aanwijzingen in de bijsluiter worden gebruikt wanneer dit voor jou geschikt is. Twijfel je hierover, vraag dan advies aan je apotheek, arts of tandarts.

Waarom klopt mijn kies?

Kloppende pijn kan bij verschillende tandheelkundige problemen voorkomen. Aan het kloppende karakter alleen kun je niet bepalen wat de oorzaak is of welke behandeling nodig is.

Kan kiespijn vanzelf verdwijnen?

De pijn kan verminderen of verdwijnen, maar dat betekent niet automatisch dat de oorzaak weg is. Bij ernstige schade aan de pulpa kan het weefsel bijvoorbeeld afsterven terwijl een probleem in het wortelkanaalsysteem aanwezig blijft.

Heb ik bij hevige kiespijn een wortelkanaalbehandeling nodig?

Niet automatisch. Een wortelkanaalbehandeling wordt overwogen wanneer onderzoek laat zien dat de toestand van de pulpa of het wortelkanaalsysteem daar aanleiding toe geeft en behoud van de kies verantwoord is.

Helpen antibiotica tegen kiespijn?

Niet standaard. Bij veel oorzaken moet het tandheelkundige probleem zelf worden behandeld. Een tandarts of arts beoordeelt of antibiotica in een specifieke situatie nodig zijn.

Kun je kiespijn hebben zonder gaatje?

Ja. Een scheur, probleem rond een restauratie, pulpa- of wortelprobleem, tandvleesklacht, overbelasting of pijn vanuit een andere structuur kan ook als kiespijn worden ervaren.